Η ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ

Η κλίμακα της Συνείδησης

Ένα είναι γεγονός. Κανένας δεν γνωρίζει επακριβώς το πώς ο άνθρωπος έφτασε στο επίπεδο λειτουργίας που βρίσκεται σήμερα. Και δεν αναφέρομαι μόνο στην βιολογική του εξέλιξη, αλλά στο σύνολο των λειτουργιών που χαρακτηρίζουν το πλάσμα άνθρωπος. Η θεωρία που θέλει εξωγήινους παράγοντες να έχουν επηρεάσει την ζωή στα πρώτα της στάδια, με αφήνει μάλλον αδιάφορο. Αυτοί πώς έγιναν άνθρωποι;

Όλα αυτά όμως και πολλά άλλα, μπορούμε να τα καταλάβουμε, αν αρχικά καταφέρουμε να βάλουμε σε τάξη την διαδικασία της γνώσης. Μ’ αυτό θέλω να πω, πως πρέπει να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε το πώς λειτουργεί ο εγκέφαλός μας και το πώς καταφέρνει τελικά να δημιουργεί σκέψεις. Και πάλι δεν αναφέρομαι στο μηχανιστικό του υπόβαθρο. Αυτό υπάρχουν σοβαροί επιστήμονες που το μελετούν και προσπαθούν να βγάλουν τα συμπεράσματα που θεμελιώνουν τις δικές τους θεωρίες. Η δική μου προσέγγιση έχει χαρακτήρα περισσότερο φιλοσοφικό, αν μου επιτρέπεται να χρησιμοποιήσω αυτόν τον όρο.

Αν ο άνθρωπος δεν θα μπορούσε να σκέφτεται, απλά θα ήταν ένα ακόμα πλάσμα στην ζωική αλυσίδα του πλανήτη Γη. Προσωπικά δεν τον θεωρώ ζώο παρότι η δική μου άποψη είναι ότι η γραμμή καταγωγής του δεν βρίσκεται μακριά απ’ αυτήν των υπολοίπων μορφών του ζωικού βασιλείου.

Ας δούμε όμως όσο πιο απλά μπορούμε πως λειτουργεί ο ανθρώπινος νους. Ο άνθρωπος ζώντας αποκτά εμπειρίες. Αυτό είναι το πρώτο και βασικότερο στοιχείο που τον χαρακτηρίζει, η εμπειρία. Δεν θα πάω σε τίποτε πρωτόγονους, μένω στα μικρά παιδιά που η περιέργειά τους τις περισσότερες φορές τα οδηγεί στο να αποκτούν διάφορες εμπειρίες.

Άλλες από αυτές ανήκουν στο ίδιο σύνολο ενεργειών και άλλες όχι. Μ’ αυτό θέλω να πω πως κάποιες εμπειρίες έχουν παρόμοιες δραστηριότητες που τις σχηματοποιούν και άλλες όχι. Όλες όμως είναι εμπειρίες που προστίθενται στο matrix των εμπειριών που υπάρχει στην νόησή μας.

Και εκεί γίνεται η πρώτη καταπληκτική συνένωση. Ο άνθρωπος έχει την τάση να συνδυάζει τις διάφορες εμπειρίες του και να φτιάχνει άλλες πιο σύνθετες. Νομίζω πως καταλαβαίνετε τι σας λέω και δεν χρειάζεται κανένα απολύτως παράδειγμα. Σημασία έχει το γεγονός ότι το άτομο, στηρίζεται στις εμπειρίες που απόκτησε προκειμένου να διευκολύνει την ζωή του και όχι μόνο.

Αν κάποια στιγμή προέκυψε μια ωφελιμότητα από την χρήση μιας εμπειρίας, αυτή έρχεται στο προσκήνιο και αποτελεί του λοιπού έναν πόλο έλξης και άλλων παραπλήσιων εμπειριών. Το σύνολο αυτό όσο δουλεύεται, τόσο γίνεται και πιο ενιαίο.

Και κάποια στιγμή δημιουργείται μια μετάλλαξη. Οι επιμέρους εμπειρίες χάνουν την ταυτότητά τους και είναι απλά τα στοιχεία που συνθέτουν μια πείρα. Ο πεπειραμένος δηλαδή άνθρωπος είναι αυτός που γνωρίζει πως και πότε θα χρησιμοποιεί τις εμπειρίες του σαν σύνολο και θα μπορεί πολύ πιο εύκολα να επιτυγχάνει τους διάφορους στόχους του.

Οι σύγχρονοι επιστήμονες όταν αναφέρονται σ΄ αυτήν την διαδικασία λένε πως τότε είναι που ο εγκέφαλος του ανθρώπου φτιάχνει πιο ξεκάθαρες δομές και οι εγκεφαλικές του συνάψεις αποκτούν νόημα. Αν θέλουμε να το μεταφράσουμε αυτό θα πούμε πως ο άνθρωπος που έχει πείρα, μπορεί, και κατά περίπτωση ανακαλεί την χρήση εκείνων των συνάψεων που σχετίζονται με την πράξη που εκτελεί.

Και εδώ είναι που βγαίνει ένα πρώτο συμπέρασμα. Διαπιστώνεται η ανάγκη να υπάρχει μια ταύτιση του εξωτερικού κόσμου με τον κόσμο των αισθήσεων που βήμα βήμα έχει χτιστεί στον εγκέφαλό μας μέσα από την πληθώρα των εμπειριών που σαν άνθρωποι αποκτούμε απ’ την πρώτη ημέρα της ζωής μας. Αν δεν υπάρχει σχετική εμπειρία που να ανταποκρίνεται στο εξωτερικό ερέθισμα, τότε γίνονται λάθη ή ερμηνεύονται τα εξωτερικά γεγονότα στο περίπου.

Εδώ χρειαζόμαστε ένα παράδειγμα. Έχουμε δυο ανθρώπους. Ο ένας έχει ζήσει πολλά χρόνια στην εξοχή και είναι συνηθισμένος στους διάφορους θορύβους της φύσης. Τί ακριβώς θα πει αυτό; Θα πει πως οι εμπειρίες που έχει αποκτήσει, σχηματισμένες σε πείρα, του έχουν επιτρέψει να έχει πολλές προσλαμβάνουσες παραστάσεις που του επιτρέπουν να καταλαβαίνει τι ακριβώς συμβαίνει. Ο δεύτερος είναι ένας άνθρωπος της πόλης. Και μ’ αυτόν συμβαίνει ακριβώς το ίδιο μόνο που οι δικές του προσλαμβάνουσες παραστάσεις έχουν να κάνουν με την ζωή στην πόλη. Αν τώρα βρεθεί ο δεύτερος στην εξοχή, πιθανόν ο θόρυβος από έναν καταρράκτη να του δημιουργήσει την αίσθηση ότι κάποια μηχανή εκεί κοντά δουλεύει με ένταση. Ο πρώτος θα καταλάβει τον θόρυβο και θα μπορέσει αν χρειαστεί να τον χρησιμοποιήσει κατάλληλα. Αν θέλει νερό, ξέρει που θα το βρει.

Καταλαβαίνετε λοιπόν πως η αντίληψη της πραγματικότητας αυξάνει δραματικά αν αυξηθούν οι προσλαμβάνουσες παραστάσεις. Τα παιδιά επομένως πρέπει, αν μας ενδιαφέρει η πνευματική τους ανάπτυξη, να φροντίζουμε ώστε να έχουν πολλές προσλαμβάνουσες παραστάσεις. Η χειροτεχνία, για παράδειγμα, είναι απαραίτητη στην προσχολική ηλικία γιατί τότε το νεαρό παιδί αρχίζει να καταλαβαίνει την δύναμη της δοκιμής και κάνει και τους πρώτους συνειρμούς του σχετικά με τον συνδυασμό των εμπειριών του.

Για τον μεγάλο σε ηλικία άνθρωπο, αυτό το κάνει κοντά σε διάφορα άλλα, το διάβασμα. Του ανοίγει τους ορίζοντες. Η τηλεόραση από την άλλη, τον αποβλακώνει. Δεν του επιτρέπει να κάνει τους δικούς του συνειρμούς αλλά του προσφέρει προκατασκευασμένες θέσεις που καταντούν να είναι πρωτεύουσες συνάψεις του εγκεφάλου του. Μ’ αυτές μάλιστα συμβαίνει και το εξής παράλογο. Λειτουργούν ανασταλτικά για την προσέγγιση άλλων, περισσότερο ελεύθερων καταστάσεων. Δεν αναφέρομαι συλήβδην στις τηλεοπτικές εκπομπές, αλλά δυστυχώς οι περισσότερες δεν έχουν κανένα είτε εκπαιδευτικό είτε ηθικοπλαστικό χαρακτήρα.

Όμως τίποτα δεν σταματάει εδώ. Το ίδιο παιχνίδι συνεχίζετε με την διαφορετικών συνόλων πείρα που το άτομο αποκτά. Η λέξη πείρα δεν έχει πληθυντικό, έτσι απαιτείται κάποιος προσδιοριστικός χαρακτηρισμός που θα ξεχωρίσει την μία μορφής πείρας από την άλλη. Αυτές οι διαφορετικές μορφές, όταν συνδυάζονται μεταξύ τους,  του δίνουν την γνώση των πραγμάτων. Και όταν γίνει και αυτό, το άτομο δεν χρειάζεται κάποιες εμπειρίες, αλλά είναι σε θέση να σχηματοποιήσει όσες συνάψεις χρειάζονται ώστε ν’ ανταποκρίνεται στην συγκεκριμένη ανάγκη.

Ένα ακόμα συμπέρασμα προβάλει αδυσώπητο. Όσο περισσότερο ασχολείσαι μ’ ένα θέμα, τόσο η γνώση σου πάνω σ’ αυτό αυξάνει από τον προσεταιρισμό εμπειριών που βρίσκονται στο matrix που αποτελεί την πείρα του θέματος. Ξέρεις ότι το μάτι της κουζίνας θα σε κάψει αν το πιάσεις. Δεν χρειάζεται να πιάσεις την λάβα για να δεις αν αυτή σε καίει.

Όμως αυτό είναι η αφελής προσέγγιση στο θέμα. Πίσω βρίσκεται η κατασκευή στο εγκέφαλο δεκάδων συνάψεων που δημιουργούν ένα μοτίβο που ανταποκρίνεται στην άποψη του ανθρώπου για τον κόσμο που τον περιβάλλει. Και αυτό το καταλαβαίνουμε όταν θέλουμε να ζητήσουμε την γνώμη ενός γιατρού. Γιατί όμως για κάποια άλλα ερωτήματα, αντί να ρωτήσουμε κάποιους που για πολλά χρόνια ασχολούνται με σοβαρότητα με κάποια, ας μου επιτραπεί να πω, υπερβατικά θέματα, ρωτάμε τον πρώτο καραγκιόζη που θα βρούμε μπροστά μας; Οι δικές του συνάψεις δεν είναι απλά ανίκανες να κατανοήσουν την ερώτηση αλλά και εντελώς ακατάλληλες για κάθε χρήση.

Και τα πράγματα θα ήταν σχετικά εύκολα αν όλα σταματούσαν σ’ αυτό το επίπεδο.

Ενώ όμως μέχρι τώρα, έχει προσδιοριστεί ότι η νοητική λειτουργία, η δυνατότητα δηλαδή της νόησης, είναι αυτή που μετασχηματίζει τις εμπειρίες σε πείρα, και την πείρα σε γνώση, δεν υπάρχει καμία ερμηνεία για το ποια λειτουργία παίρνει την σκυτάλη και μετασχηματίζει τις διάφορες γνώσεις σ’ ένα καινούργιο σύνολο. Πρόκειται για μια μύχια διαδικασία, γι’ αυτό και άγνωστης προέλευσης, που μας προσφέρει το επόμενο γνωστικό βήμα που είναι η συνείδηση των πραγμάτων.

Έχω συνείδηση των πραγμάτων επομένως σημαίνει ότι μέσα από μια μύχια διαδικασία, οι γνώσεις μετατρέπονται σ’ αυτήν την ανώτερη μορφή κατανόησης. Και δυστυχώς πολλοί είναι αυτοί που στην εποχή μας καπηλεύονται αυτήν την διαδικασία πουλώντας την αντί πινακίου φακής, πάντα στους αφελείς που θεωρούν ότι αν τους ακουμπήσει ένα συγκεκριμένο χέρι στο κεφάλι, χιλιάδες συνάψεις θα εμφανιστούν ως δια μαγείας προσφέροντάς τους τα δώρα της Συνείδησης.

Το που κατοικοεδρεύει αυτή η διαδικασία στον ανθρώπινο εγκέφαλο, δεν το γνωρίζω. Και παρόλο που θεωρώ ότι ένα μεγάλο μέρος της βρίσκεται στην ταυτόχρονη λειτουργία κάποιων δεσμών υψηλής ποιότητας συνάψεων, ίσως ένα μέρος της να βρίσκεται στις παρυφές της ανθρώπινης λειτουργίας.

Εδώ όμως που φτάσαμε χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Η χρήση του όρου συνείδηση πολλές φορές -θα έλεγα τις περισσότερες-, αναφέρεται καταχρηστικά. Έτσι ασυνείδητος γίνεται ο αδιάφορος, ο κακός. Όμως όταν αναφερόμαστε στην έννοια της συνείδησης, προφανώς κάτι άλλο εννοούμε.

Πριν όμως προχωρήσουμε περισσότερο, υπάρχει κάτι άλλο που πρέπει ν’ αναφέρω και που έχει να κάνει με τον τομέα της Κυβερνητικής. Είχα διαβάσει παλιά διάφορα βιβλία, τότε που σαν θέμα η Κυβερνητική είχε τα επάνω της, και υπάρχουν ένα δυο σημεία που ακόμα θυμάμαι και που πιστεύω ότι έχουν σημασία. Το πρώτο και πιο σημαντικό είναι πως στην Κυβερνητική υπάρχουν επίπεδα λειτουργίας για τα οποία το θέμα του ελέγχου εξασκείται από το παραπάνω επίπεδο λειτουργίας. Δηλαδή ο ελεγκτής δεν ανήκει στο ίδιο επίπεδο αλλά στο αμέσως παραπάνω. Αυτός με την σειρά του ελέγχεται από κάποιον που κατοικοεδρεύει στο ακόμα παραπάνω επίπεδο.

Αυτός που ελέγχει, δεν είναι υποχρεωτικό να είναι ον, μπορεί να είναι μια διαδικασία που όμως ανήκει είτε σε παραπάνω επίπεδο λειτουργίας ή έχει εξουσιοδότηση για να εξασκεί τον έλεγχο, κάτι που όμως το, ή τον, ανεβάζει τουλάχιστον μια θέση στην κλίμακα της ιεραρχίας.

Αν τώρα εφαρμόσουμε αυτό το ελάχιστο στο θέμα της συνείδησης, θα καταλάβουμε ότι εφόσον η συνείδηση αποδοθεί σε μια διευρυμένη λειτουργία των εγκεφαλικών συνάψεων, χρειαζόμαστε για τον ελεγχτικό χειρισμό της τουλάχιστον ένα ακόμα επίπεδο στο οποίο θα λειτουργούν οι διαδικασίες ελέγχου.

Αυτό που ούτε λίγο ούτε πολύ μόλις τώρα αναφέραμε είναι το πρώτο βήμα στο να καταλάβουμε ότι η συνθήκη άνθρωπος φτάνει τουλάχιστον μια βαθμίδα ψηλότερα από την νοητική του λειτουργία.

[Ο όρος συνθήκη είναι σ’ αυτήν την φάση υποχρεωτικός μια που η έννοια του ανθρώπου δεν είναι ξεκάθαρη όσον αφορά τις δυνατότητες και τις διαδικασίες που η τελική σύνθεσή τους μας δίνει, και που έχουμε μάθει να το αποκαλούμε άνθρωπο. Όταν για παράδειγμα κάποιος συμπεριφερθεί με τέτοιο τρόπο που χαρακτηρισθεί απάνθρωπος, αυτό που υπονοείται δεν είναι ότι έχει μια μη-ανθρώπινη λειτουργία αλλά ότι η συγκεκριμένη συμπεριφορά δεν εμπίπτει στην συνθήκη που τον χαρακτηρίζει σαν πλάσμα. Έτσι η έννοια συνθήκη είναι ένα συμφωνημένο σύνολο διαδικασιών και υποχρεώσεων. Μην με ρωτήσετε τα μέρη ανάμεσα στα οποία έχει γίνει αυτή η συμφωνία. Ο καθένας ας ψάξει να βρει την δική του απάντηση].

Φτάσαμε λοιπόν στην ανώτατη βαθμίδα της κλίμακας της Γνώσης, που βάζει την Συνείδηση που αποκτιέται από συνδυασμό γνώσεων, επικεφαλής, αφήνοντας συνάμα ανοικτό το θέμα η κλίμακα αυτή να περνάει και σε άλλα επίπεδα εξέλιξης. Ένα όμως είναι σίγουρο, εκεί, σ’ αυτό το άλλο επίπεδο, υπάρχει κάτι ή κάποιος, που ελέγχει το ανθρώπινο οικοδόμημα. Θα του δώσω ένα απλό όνομα και κάπου στην συνέχεια των άρθρων θα ξαναγυρίσουμε για περισσότερες λεπτομέρειες. Θα το πω Υπερεγώ μια που τον τίτλο του απλού Εγώ τον διεκδικεί η νοητική μας κατάσταση.

Μαζεύοντας τα λεγόμενα αυτού του άρθρου μπορούμε να πούμε πως στον άνθρωπο, οι εμπειρίες του, οι διαφόρων ειδών πείρα που αποκτάει, οι γνώσεις που σιγά σιγά κατακτάει, όλα μαζί, μέσα από μια μύχια διαδικασία γίνονται συνείδηση. Όλα αυτά δημιουργούν συνάψεις στον εγκέφαλό του που του δίνουν την δυνατότητα να σχηματίζει σιγά σιγά μια εσωτερική αντίληψη του εξωτερικού κόσμου. Είναι η δικιά του αντίληψη, η δικιά του εικόνα και για να είναι όσο το δυνατόν περισσότερο αντικειμενική, το άτομο πρέπει να εμπλουτίζει με προσλαμβάνουσες παραστάσεις την αντίληψή του. Οι παραστάσεις αυτές δεν είναι υποχρεωτικά μόνο οπτικές ή συναισθηματικές εικόνες που οι βασικές του αισθήσεις του παρέχουν, αλλά και εικόνες και σκέψεις που ανήκουν στον χώρο των ιδεών.

Show Buttons
Hide Buttons