Η γλώσσα, στην πιο επιφανειακή της εκδοχή, θεωρείται απλώς ένα εργαλείο επικοινωνίας. Ωστόσο, αυτή η αντίληψη υποβαθμίζει την ουσιαστική της φύση. Η γλώσσα είναι ένα ζωντανό αρχείο, ένας καθρέφτης που αντανακλά τον τρόπο με τον οποίο ένας λαός αντιλαμβάνεται τον κόσμο. Αποτελείται από στρώματα νοήματος, τα οποία η σύγχρονη, συχνά επιπόλαια, χρήση έχει ισοπεδώσει, μετατρέποντάς τα σε ένα κενό και ανόητο τίποτα.
Κάθε γράμμα, στην αρχική του μορφή, ήταν μια εικόνα. Κάθε λέξη, ένα πολύπλοκο σύμπλεγμα εικόνων, συνδεδεμένων μεταξύ τους από κάποιον που διέκρινε μια αλήθεια και επιθυμούσε να την διατηρήσει. Το αλφάβητο δεν ήταν ένα σχέδιο επικοινωνίας, αλλά ένα σχέδιο κατάκτησης. Ο άνθρωπος δεν χρησιμοποίησε τα γράμματα για να μιλήσει για τον κόσμο, αλλά για να τον ονομάσει. Αυτή η διάκριση είναι κομβική. Ό,τι δεν έχει όνομα, δεν υφίσταται στον νου. Ό,τι αποκτά όνομα, ενσωματώνεται στη συνείδηση που το ονόμασε, και από εκείνη τη στιγμή, γίνεται αναπόσπαστο μέρος της.
Το γράμμα είναι ένας σπόρος. Η λέξη, ένας οργανισμός με μνήμη, ιστορία και ένα ανεξίτηλο αποτύπωμα ψυχής. Δεν δημιουργήθηκε τυχαία.

Δεν είναι όλες οι γλώσσες ίσες, και αυτή η παρατήρηση δεν είναι εθνικιστική, αλλά μια αναγνώριση της εγγενούς τους διαφορετικότητας. Κάθε γλώσσα μπορεί να εκφράσει έννοιες που άλλες δεν μπορούν ούτε καν να συλλάβουν. Η αρχαία ελληνική, για παράδειγμα, αποτελεί ένα υπόδειγμα ακρίβειας. Η λέξη «Θεός» δεν είναι απλώς μια ετικέτα. Το «Θ» υποδηλώνει αυτόν που βλέπει, το «Ε» αυτόν που ωθεί, το «Ο» τον χώρο, και το «Σ» την κίνηση. Ο Θεός, στο βαθύτερο στρώμα του νοήματος, είναι η δύναμη που βλέπει και θέτει σε κίνηση. Κάθε φορά που εκφωνείται αυτή η λέξη, εκφωνείται ταυτόχρονα και ο ορισμός της.
Η αρχαία ελληνική διέθετε τέσσερις λέξεις για αυτό που σήμερα ονομάζουμε «αγάπη»: έρως, φιλία, στοργή, αγάπη. Τέσσερα διαφορετικά σύμπαντα εμπειρίας. Η σύγχρονη γλώσσα τα έχει συσσωρεύσει σε μία και αναρωτιέται γιατί επικρατεί σύγχυση στα συναισθήματα. Η απάντηση είναι απλή και σκληρή: δεν διαθέτει τις λέξεις για να τα διαχωρίσει. Και αυτό που δεν μπορείς να ονομάσεις, δεν μπορείς να το γνωρίσεις, πόσο μάλλον να το βιώσεις.

Υπάρχει μια κατηγορία λέξεων που θα μπορούσαμε να αποκαλέσουμε πρωταρχικές, λέξεις που φαίνεται να περιέχουν μέσα τους ολόκληρη την ουσία αυτού που ορίζουν. Λέξεις όπως «Θεός», «ψυχή», «κόσμος». Δεν πρόκειται για ετυμολογικές αναλύσεις για ειδικούς. Είναι κλειδιά. Και κάθε κλειδί ανοίγει μια πόρτα προς μια κατανόηση που δεν είναι προσβάσιμη με άλλο τρόπο. Ο άνθρωπος που μελετά αυτές τις λέξεις δεν μαθαίνει γλωσσολογία. Μαθαίνει τον εαυτό του.

Εδώ παρεμβαίνει ο νόμος του Hebb, όχι ως μια απλή επιστημονική παρένθεση, αλλά ως το κλειδί που συνδέει όλα τα παραπάνω. Κάθε εμπειρία, κάθε ήχος, κάθε αίσθηση πυροδοτεί μια αντίδραση στο νευρικό σύστημα. Οι νευρώνες απλώνονται ο ένας προς τον άλλον, σχηματίζονται συνάψεις, και ο χάρτης του νου αποκτά μια γεωγραφία. Οι συνδέσεις που χρησιμοποιούνται συχνά ενισχύονται, ενώ αυτές που παραμένουν αδρανείς, εξασθενούν. Η γνώση δεν αποθηκεύεται, αλλά χαράζει δρόμους. Και αν οι δρόμοι δεν υπάρχουν, το σήμα δεν φτάνει πουθενά.
Οι παλιοί ναυτικοί ήταν συχνά πιο ανοιχτόμυαλοι από ανθρώπους που δεν είχαν φύγει ποτέ από τα βουνά τους. Είχαν αναγκάσει τον εγκέφαλό τους να χτίσει γέφυρες ανάμεσα σε τόπους, πρόσωπα, γλώσσες, πολιτισμούς. Το πλοίο ήταν, εν αγνοία τους, ένα εργαλείο νευρολογικής ανάπτυξης.

Αν γνωρίζεις μία λέξη για μια έννοια, έχεις μία σύναψη. Αν γνωρίζεις δέκα, έχεις δέκα δρόμους. Και κάθε φορά που φτάνει ένα σήμα, βρίσκει περισσότερα μονοπάτια να ταξιδέψει. Η επικοινωνία είναι μια συναπτική πράξη. Μόνο αυτός που έχει χτίσει αρκετές συνάψεις μπορεί να ακούσει αρκετά.

Μια πολύ αξιόλογη λέξη που σαν παράδειγμα των παραπάνω έχει να μας πει πολλά, είναι η λέξη Λόγος, μια λέξη που περικλείει πολλαπλά νοήματα. «Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος.»
Αυτή η φράση δεν είναι απλώς θεολογία. Είναι μια δήλωση για τη δομή της ύπαρξης: πριν από οτιδήποτε άλλο, υπήρχε ο Λόγος. Το Νόημα. Η Γλώσσα. Ο Λόγος δεν σημαίνει μόνο «λέξη», αλλά και λογική, αιτία, λόγος ύπαρξης. Είναι η οργανωτική αρχή της πραγματικότητας. Αν ήταν στην αρχή, τότε η γλώσσα δεν προϋπήρξε μόνο της ιστορίας, αλλά και της ίδιας της ύπαρξης. Και ο άνθρωπος, που φέρει αυτή τη δυνατότητα, φέρει και μια ευθύνη: κάθε λέξη που εκφέρει με πλήρη συνειδητότητα είναι μια δημιουργική πράξη. Κάθε λέξη που επαναλαμβάνει αυτόματα, χωρίς να σκέφτεται, είναι μια μορφή σκλαβιάς.

Αν η γλώσσα που χρησιμοποιείς για να σκέφτεσαι τον εαυτό σου είναι φτωχή, αν μιλάς τη γλώσσα του θύματος αντί του δημιουργού, τότε δεν υπάρχει εξέλιξη. Υπάρχει στασιμότητα μεταμφιεσμένη σε πνευματικότητα. Και αυτό είναι χειρότερο από την άγνοια, γιατί νομίζεις ότι προχωράς.

Η γλώσσα δεν είναι ένα ουδέτερο μέσο. Κάθε λέξη που επιλέγεις για τον εαυτό σου είναι μια απόφαση για το ποιος είσαι. Κάθε λέξη που επιλέγεις για τον κόσμο, διαμορφώνει τον κόσμο που μπορείς να δεις. Αυτός που μαθαίνει να ακούει τη γλώσσα, να ανακαλύπτει τι κρύβουν οι λέξεις, πώς αποκρυπτογραφούνται, ποιες νοητικές δομές φέρουν, αποκτά κάτι ανεκτίμητο: συνείδηση πριν από τη σκέψη. Βλέπει τη μήτρα πριν αυτή τον συλλάβει.

Η Δημιουργία μιλά συνεχώς. Μέσα από γεγονότα, όνειρα, συμπτώσεις, ενοράσεις. Το πρόβλημα δεν είναι ότι σωπαίνει. Είναι ότι εμείς δεν έχουμε χτίσει τις συνάψεις για να την ακούσουμε. Η γλώσσα ήταν πάντα εκεί. Σαν ένα πιάνο στο σαλόνι που χρησιμοποιείς για να ακουμπάς τον καφέ σου, αγνοώντας την αστείρευτη μουσική που μπορεί να προσφέρει.