Ο άνθρωπος έχει εμμονή με την ιδέα ότι δεν είναι μόνος. Θέλει να μιλάει με αγγέλους, να λαμβάνει σήματα από νεκρούς, να διαβάζει σημάδια στη σύμπτωση, σε κάθε ανεξήγητο θόρυβο τη νύχτα, σε κάθε όνειρο που αφήνει ίχνος, σε κάθε τυχαία επαφή που έμοιαζε λίγο πολύ τυχαία για να είναι τυχαία. Αυτή η εμμονή δεν είναι παθολογική, είναι δείκτης. Κάτι μέσα του ξέρει, ή αισθάνεται ότι ξέρει, ότι υπάρχουν άλλα επίπεδα, άλλες παρουσίες, άλλοι τρόποι ύπαρξης που δεν φαίνονται αλλά πιέζουν. Το πρόβλημα δεν είναι η αναζήτηση, είναι η επιπολαιότητα με την οποία πιστεύουμε ότι την έχουμε ήδη βρει.
Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι από την αρχή. Η Θεία Σπίθα που ενοικεί στον άνθρωπο έχει Υπερουσιαστική καταγωγή, εκπορεύεται δηλαδή από τη Δημιουργία στο επίπεδο που προηγείται και του ίδιου του Θεού ως δημιουργικής οντότητας. Θεωρητικά, αυτό θα έπρεπε να της δίνει πρόσβαση παντού. Αλλά η Σπίθα δεν ταξιδεύει μόνη της. Ταξιδεύει μέσα σε έναν άνθρωπο. Και ο άνθρωπος έχει εγκέφαλο.
Εδώ ακριβώς χάνεται το επιχείρημα της «φυσικής πρόσβασης». Τα όργανα επικοινωνίας, αίσθησης, αντίληψης, νόησης, είναι υλικά κατασκευάσματα, διαμορφωμένα από εκατομμύρια χρόνια βιολογικής εξέλιξης για να χειρίζονται ένα πολύ συγκεκριμένο εύρος πραγματικότητας. Ό,τι δεν χωράει στο εύρος, δεν υπάρχει για σένα. Όχι στην πραγματικότητα, στον εξοπλισμό σου. Μια οντότητα που κατοικεί σε διαφορετικό επίπεδο συνείδησης δεν είναι «κρυμμένη», είναι εκτός συχνότητας. Και κανένα ποσό επιθυμίας δεν ρυθμίζει μόνο του τον δέκτη.
Ο Ταρκόφσκι το είδε αυτό με τρόπο που κανένας φιλόσοφος δεν το διατύπωσε τόσο καθαρά. Στο Solaris, ο ωκεανός δεν επικοινωνεί με τους αστροναύτες, τους στέλνει αναπαραστάσεις από τη δική τους μνήμη, επειδή αυτό μόνο μπορούν να κατανοήσουν. Δεν είναι κακία, είναι η μόνη γλώσσα που έχουν κοινή. Κάθε επικοινωνία μεταξύ ανόμοιων συνειδήσεων λειτουργεί έτσι: ο ισχυρότερος κατεβαίνει στο επίπεδο του αδύναμου, και πάντα κάτι χάνεται στη μετάφραση. Πάντα, χωρίς εξαίρεση.
Τι γίνεται λοιπόν με τους νεκρούς; Εδώ τα πράγματα γίνονται ενδιαφέροντα, και λίγο πιο σκοτεινά. Ένα ανθρώπινο ον που μόλις πέθανε βρίσκεται σε μεταβατική κατάσταση, διαβιεί προσωρινά στο μεταίχμιο των συνειδησιακών επιπέδων. Δεν έχει ακόμα αποσυνδεθεί πλήρως από το ανθρώπινο πεδίο. Μπορείς να το νιώσεις αυτό αν έχεις παρευρεθεί σε θάνατο, υπάρχει κάτι στον αέρα που μένει, για λίγο, πριν φύγει. Σε αυτή την παροδική συνθήκη, η επαφή είναι θεωρητικά εφικτή. Αλλά απαιτεί και από την πλευρά μας μια ανάλογη ολίσθηση: μια κατάσταση συνείδησης που δεν είναι ούτε αφύπνιση ούτε ύπνος, κάτι στο μεταξύ τους, στην ψυχρή ώρα πριν τα ξημερώματα, όπου το φίλτρο του εγκεφάλου χαλαρώνει αρκετά ώστε να περάσει κάτι άλλο, αν υπάρχει κάτι να περάσει.
Οι άγγελοι, τώρα, είναι άλλη ιστορία, και επικίνδυνα παρεξηγημένοι. Αν τους ορίζεις ως κατοίκους του αστρικού επιπέδου, να ξέρεις ότι το αστρικό είναι γεμάτο κατάλοιπα: εντυπώσεις, ηχώ, κελύφη παλιών προσωπικοτήτων που εξακολουθούν να κυκλοφορούν επειδή δεν ξέρουν πού αλλού να πάνε. Ό,τι «επικοινωνεί» από εκεί σπάνια είναι αυτό που νομίζεις. Ο άγγελος ως αυθεντική οντότητα ανήκει σε επίπεδο τελείως διαφορετικό, και η παράδοση της παλαιάς διαθήκης το υπονοεί χωρίς να το εξηγεί: όταν ο Θεός ήθελε να πει πολλά πράγματα, έστελνε δύο ή τρεις αγγέλους, γιατί ο κάθε ένας μπορούσε να μεταφέρει μόνο μία πληροφορία. Δεν είναι λοιπόν ο Ερμής της αρχαίας Ελλάδας, ο παντογνώστης αγγελιαφόρος που πετά ανάμεσα στους κόσμους με χαμόγελο και ειρωνεία. Είναι εξειδικευμένος φορέας μιας και μόνο δόνησης. Ένα βέλος, όχι ένα χέρι.
Ακόμα κι αν δεχτούμε ότι μπορούμε να «στείλουμε» αίτημα σε αγγελικές οντότητες, μέσω βαθιάς προσευχής, διαλογισμού, ψυχικής ανάτασης, αυτό δεν συνιστά επικοινωνία. Είναι μονόδρομη εκπομπή. Σκέψου το ανάλογο: μια λάμπα τεσσάρων βολτ που συνδέεται απευθείας σε πηγή 220 βολτ δεν φωτίζει. Εκρήγνυται. Χρειάζεται μετασχηματιστής. Στη γλώσσα της πνευματικής παράδοσης αυτό σημαίνει ότι πρέπει πρώτα να ανεβάσεις τη δόνησή σου ώστε να πλησιάσει το επίπεδο εκπομπής τους. Και αυτό δεν επιτυγχάνεται με ευσέβεια, με καλές προθέσεις, με κεριά. Απαιτεί δουλειά, μετασχηματισμό, τη σταδιακή και επώδυνη εκλέπτυνση που ονομάζουμε τελείωση, και που οι περισσότεροι αποφεύγουν ακριβώς επειδή δεν είναι ευχάριστη.
Και εδώ μπαίνει ο νόμος που κανείς δεν θέλει να ακούσει: η δικαιοσύνη. Γιατί σε σένα και όχι στον αντίπαλό σου; Γιατί ο «άγγελός σου» να σε βοηθήσει να κερδίσεις τη δίκη, να βρεις δουλειά, να επιβιώσεις, όταν ο άλλος έχει τον δικό του άγγελο και τις δικές του ανάγκες; Τίποτα στη δομή της Δημιουργίας δεν υποστηρίζει αυτή την αφέλεια. Δεν υπάρχει ουράνια γραφειοκρατία που επεξεργάζεται αιτήσεις με σειρά προτεραιότητας. Η ανώτερη βοήθεια δεν κατανέμεται με βάση ποιος ζήτησε πρώτος ή πιο δυνατά ή με πιο ειλικρινή δάκρυα. Κατανέμεται, αν κατανέμεται, σύμφωνα με κριτήρια που υπερβαίνουν ολοκληρωτικά τη δική μας λογική, τη δική μας ανάγκη, τη δική μας ιδέα για το τι είναι δίκαιο.
Αυτό που κυρίως χρειαζόμαστε δεν είναι καλύτερα κανάλια επικοινωνίας με το αόρατο. Είναι επιτέλους καλύτερη ερμηνεία του τι ήδη λαμβάνουμε. Βλέπουμε, ακούμε, ονειρευόμαστε, και μετά βάζουμε πάνω σε αυτά τις δικές μας προσδοκίες, τους φόβους μας, τις θεολογικές μας προτιμήσεις, την ανάγκη μας να μην είμαστε μόνοι, και αποκαλούμε το αποτέλεσμα «μήνυμα». Ο καθρέφτης της συνείδησης επιστρέφει ό,τι του δίνεις. Πάντα, με ακρίβεια. Και αυτό είναι το τρομακτικό: δεν ψεύδεται, απλώς δεν κάνει τίποτα άλλο από το να σε αντικατοπτρίζει.