Η δημιουργία δεν είναι τυχαία παράθεση γεγονότων. Είναι υλοποίηση σχεδίου, και το σχέδιο υπήρχε πριν από κάθε άτομο, πριν από κάθε μόριο, πριν από κάθε έκρηξη φωτός μέσα στο σκοτάδι. Αν κοιτάξεις το σύμπαν χωρίς τις παρωπίδες που σου φόρεσαν, βλέπεις αμέσως ότι οι νόμοι που το διέπουν δεν διαπραγματεύονται. Λειτουργούν ως αρχετυπικά blueprints, θεμελιώδεις κανόνες που καθορίζουν κάθε έκφραση ζωής από τη στιγμή της σύλληψής τους. Όπως ο αρχιτέκτονας κατέχει στο νου του την ολοκληρωμένη ιδέα του οικοδομήματος πριν θέσει τον πρώτο λίθο, έτσι και η Δημιουργία είναι μια αρχέγονη σύλληψη που αφέθηκε ελεύθερη να διαμορφώσει τα αποτελέσματά της μέσα από έναν αυστηρό εσωτερικό ντετερμινισμό, χωρίς εξαιρέσεις, χωρίς επιείκεια.
Χρειάζεται όμως μια διευκρίνιση, γιατί το αφήγημα έχει δύο στάδια, και η σύγχυση ανάμεσά τους κάνει τα πάντα να φαίνονται ασαφή.
Το πρώτο στάδιο είναι η πνευματική δημιουργία. Αυτή προηγείται του χώρου και του χρόνου, δεν ανήκει σε αυτά, δεν μετριέται με αυτά. Εκεί, στο επίπεδο της Υπερουσίας, οι πρωτότοκες οντότητες που ανέλαβαν να φέρουν τάξη στο Χάος δεν κατασκεύασαν αντικείμενα. Εγκατέστησαν νομοτέλεια. Ο ντετερμινισμός, τα αρχέτυπα, οι δυνάμεις της έκφρασης, γεννήθηκαν εκεί, ως αναγκαία συνθήκη για να αποκτήσει το Ανεκδήλωτο μορφή και κατεύθυνση. Ήταν η βιβλιοθήκη που χτίστηκε πριν γραφτεί το πρώτο βιβλίο.
Το δεύτερο στάδιο είναι η υλική δημιουργία. Όταν δόθηκε η εντολή, «γεννηθήτω φως», ή αν προτιμάτε, η Big Bang, η βιβλιοθήκη ήταν ήδη πλήρης. Οι νόμοι δεν δημιουργήθηκαν μαζί με την ύλη. Εφαρμόστηκαν πάνω σε αυτήν. Η Ουσία δεν είχε επιλογή. Αναγκάστηκε να υπακούσει, μετατρέποντας τις υπερβατικές επιταγές σε φυσικούς κανόνες, σε σταθερές του σύμπαντος που κανείς φυσικός μέχρι σήμερα δεν μπόρεσε να εξηγήσει γιατί έχουν ακριβώς αυτές τις τιμές και όχι άλλες. Ο τροχός υπήρχε ως ιδέα κυκλικής κίνησης πριν κατασκευαστεί ο πρώτος άξονας.Η αρχετυπική εικόνα πάντα προηγείται της υλικής εκδήλωσης.
Και εδώ έρχεται το ενδιαφέρον κομμάτι, αυτό ισχύει και για τον άνθρωπο, αναλογικά βέβαια, όχι κυριολεκτικά.
Πριν ο άνθρωπος φτιάξει οτιδήποτε, το φαντάζεται. Η φαντασία είναι το πνευματικό του στάδιο, εκεί που ο νόμος λαμβάνει μορφή χωρίς ακόμα να αγγίζει ύλη. Μετά έρχεται η βούληση, η απόφαση να γίνει πραγματικό αυτό που υπήρχε μόνο ως εσωτερική εικόνα. Και τέλος η ισχύς, η υλοποίηση, η πράξη που φέρνει το αόρατο στον ορατό κόσμο. Φαντασία, βούληση, ισχύς. Τρία στάδια, αντίγραφο του κοσμικού προτύπου σε ανθρώπινη κλίμακα. Ο άνθρωπος δεν εφευρίσκει αυτή τη δομή, την εκφράζει, γιατί τη φέρει μέσα του.
Μέσα σε αυτό το αρχιτεκτονικό πλαίσιο, το ανθρώπινο ον δεν είναι τυχαίο βιολογικό ατύχημα. Είναι συγκεκριμένη κατασκευή, το προϊόν του υλικού κόσμου που αναπτύχθηκε σε τέτοιο βαθμό πολυπλοκότητας ώστε να μπορεί να συλλάβει την αλήθεια που προηγείται του. Η Ιδέα του Ανθρώπου προηγείται της βιολογίας του. Η βιολογία υπηρετεί το πνευματικό blueprint, όχι το αντίστροφο. Όταν ο Αδάμ καλείται στη Γένεση να ονοματοδοτήσει τον κόσμο, δεν εφευρίσκει τίποτα, αποκαλύπτει αυτό που ήδη υπήρχε στη βιβλιοθήκη.
Ο άνθρωπος γράφει μουσική πάνω στην παρτιτούρα του αρχέτυπου της αρμονίας. Χτίζει ιδεολογίες πάνω στο αρχέτυπο της τάξης. Φτιάχνει ηθικές που ανακαλούν το αρχέτυπο της δικαιοσύνης. Είναι δευτερογενής δημιουργός, όχι εφευρέτης αρχετύπων, αλλά εκφραστής τους. Αυτό δεν είναι τιμή χωρίς κόστος, είναι τρομακτική ευθύνη.
Υπάρχει όμως και η ερώτηση που κανείς δεν θέλει να απαντήσει.
Γιατί οι εκφράσεις αρχετύπων που δημιουργεί ο άνθρωπος συγκρούονται τόσο συχνά με τους νόμους επιβίωσης; Γιατί η αγάπη δεν υπακούει στη βιολογία; Γιατί η θυσία, η ευσπλαχνία, η δικαιοσύνη, κανείς φυσικός νόμος δεν τα επιβάλλει, κι όμως είναι οι πιο ανθρώπινες αρχές που γνωρίζουμε;
Η απάντηση είναι απλή, δεν βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο. Οι αρχετυπικοί νόμοι δεν είναι ιεραρχικά ίσοι. Υπάρχουν νόμοι πρώτης τάξης, αυτοί του Κλειστού Συνόλου, που κανείς δεν αγνοεί ατιμώρητα. Και υπάρχουν νόμοι ανώτερης τάξης, εκφράσεις αρχετύπων που ο άνθρωπος φέρνει στον κόσμο από τη βιβλιοθήκη της πνευματικής δημιουργίας, και που ισχύουν σε επίπεδο πάνω από τη βιολογία. Το κτίριο έχει τους δικούς του κανόνες, αλλά παραμένει μέσα στους τοίχους του Κλειστού Συνόλου. Κανείς δεν χτίζει χωρίς βαρύτητα. Ακόμα κι αν νομίζει ότι μπορεί να ορίσει τα πάντα μόνος του.
Κάθε φορά που ο άνθρωπος πράττει από αγάπη αντί από ένστικτο, αγγίζει για μια στιγμή ένα αρχέτυπο που η εξέλιξη δεν έχει ακόμα κατορθώσει να ενσωματώσει πλήρως. Αυτό δεν είναι αδυναμία, είναι ακριβώς το αντίθετο.
Η τελική πράξη αυτής της αρχιτεκτονικής, η επιστροφή στην Πηγή, δεν είναι υποταγή. Είναι αναγνώριση. Εκεί, το δημιούργημα αναγνωρίζει τον Δημιουργό και δηλώνει, όχι με φόβο, όχι με ταπεινοφροσύνη, αλλά με την ακλόνητη βεβαιότητα κάποιου που έκανε τη δουλειά του, την υπερουσιαστική του ταυτότητα.
Οι νόμοι δεν γράφτηκαν σε πλάκες. Ήταν εκεί πριν από εμάς και θα είναι εκεί μετά. Ό,τι κάνουμε είναι να τους εκφράζουμε, με μεγαλύτερη ή μικρότερη συνείδηση του τι ακριβώς εκφράζουμε. Και αυτή είναι η χαώδης διαφορά ανάμεσα σε αυτόν που ζει και σε αυτόν που απλώς υπάρχει.
«Κάθε φορά που ο άνθρωπος πράττει από αγάπη αντί από ένστικτο, αγγίζει για μια στιγμή ένα αρχέτυπο που η εξέλιξη δεν έχει ακόμα κατορθώσει να ενσωματώσει πλήρως. Αυτό δεν είναι αδυναμία. Είναι το αντίθετο.»
—ΠΑΝΟΣ ΣΑΚΕΛΗΣ
Μπορείτε πάντα να επικοινωνήσετε με τον Συγγραφέα. Συμπληρώστε την παρακάτω φόρμα και θα σας απαντήσουμε το συντομότερο δυνατό.