Υπάρχουν ερωτήματα που επιμένουν. Δεν λύνονται από τη φυσική, δεν σβήνονται από τη θρησκεία, δεν αντέχουν να τα αγνοήσεις: τι είμαι, γιατί υπάρχω, πού πηγαίνω. Το Το Εν και το ΜΗΔΕ-ΕΝ είναι το τέταρτο βιβλίο της σειράς Σύγχρονη Μεταφυσική Παρακαταθήκη — μια σειρά που δεν προσφέρει θεολογικές παρηγοριές ούτε επιστημονικές αποδείξεις, αλλά κάτι πιο σπάνιο: μια σοβαρή, απαιτητική, ατμόσφαιρα σκέψης.
Ο Πάνος Σακέλης αρχίζει από εκεί που τελειώνει η συνηθισμένη συζήτηση: η Επιστήμη και η Μεταφυσική δεν είναι εχθροί. Είναι δύο τμήματα ενός ίδιου ερωτήματος. Εκεί που η μία σιωπά, παίρνει το νήμα η άλλη. Αυτή η παρατήρηση ανοίγει έναν χώρο σκέψης που σπάνια βρίσκεις στην ελληνική φιλοσοφική πεζογραφία: ο συγγραφέας δεν επιλέγει στρατόπεδο. Σκέφτεται.
Δέκα ενότητες χαρτογραφούν το έδαφος: από το «Εν και το ΜΗΔΕ-ΕΝ» — το ερώτημα της αρχής και της δημιουργίας — ως «Τη Διάβαση» — ο θάνατος ως μεταφυσικό γεγονός, όχι ως τέλος. Ανάμεσα: η ψυχή, ο Εωσφόρος ως αρχή κι όχι σύμβολο, το Εγώ ως πλάσμα αυτογνωσίας, το κακό ως σχετική δύναμη, η αγάπη ως ανάγκη και ως αλήθεια, η σιγή ως πρακτική. Και στο τέλος, σε μια από τις πιο ενδιαφέρουσες ενότητες, ο Σακέλης αντιμετωπίζει την τεχνητή νοημοσύνη ως υπαρξιακό ερώτημα — όχι ως τεχνολογικό εργαλείο.
Το βιβλίο δεν είναι εισαγωγή στη φιλοσοφία. Δεν εξηγεί τον Πλάτωνα ούτε αναλύει τον Νίτσε (αν και τον επικαλείται). Είναι κάτι σπανιότερο: προσωπική σκέψη με λεπτομέρεια, σε γλώσσα αυστηρή αλλά αναγνώσιμη, για αναγνώστες που δεν χρειάζονται τη σκέψη προς τα κάτω αλλά έτοιμη.
Δεν προσφέρει απαντήσεις. Προσφέρει καλύτερες ερωτήσεις — και ένα τοπίο μέσα στο οποίο αυτές οι ερωτήσεις μπορούν επιτέλους να σταθούν.