Η μεταφυσική του δυτικού κόσμου δεν γεννήθηκε σε αίθουσα διδασκαλίας, γεννήθηκε σε κείμενα που αποδόθηκαν σε έναν άνθρωπο ο οποίος, κατά πάσα πιθανότητα, δεν υπήρξε ποτέ. Ο Ερμής ο Τρισμέγιστος έδωσε το όνομά του στην Ερμητική Φιλοσοφία, και οι φιλόλογοι σπεύδουν να μας πληροφορήσουν, με το ύφος εκείνων που χαλούν πάντα τη γιορτή, ότι τα ερμητικά κείμενα γράφτηκαν στην ελληνιστική Αίγυπτο και όχι στην αυγή του κόσμου. Έχουν δίκιο, και δεν αλλάζει τίποτα. Μια ιδέα δεν γίνεται σοφότερη επειδή είναι παλιά, ούτε φτηνότερη επειδή είναι πρόσφατη, και όποιος διάβασε τον πρώτο τόμο ξέρει ήδη πόσο ακριβά πληρώνουμε τη λατρεία της ημερομηνίας.
Από εκεί ξεκινά η γνωστή σκυταλοδρομία, εκείνη που τόσο αγαπούν οι σεναριογράφοι και οι κατασκευαστές θεωριών συνωμοσίας. Ο ερμητισμός δίνει τη σκυτάλη στους Ναΐτες, οι Ναΐτες στους Ροδόσταυρους, οι Ροδόσταυροι στους Τέκτονες, και η λίστα συνεχίζεται με εμβλήματα, βαθμούς και όρκους σιωπής, σαν να πρόκειται για μυστικό σενάριο περιπέτειας που κάποιος πρέπει τελικά να αποκρυπτογραφήσει σε μια σπηλιά. Η εικόνα είναι κολακευτική για όσους τη διηγούνται, και είναι μισή αλήθεια, γιατί αυτό που μεταβιβαζόταν από χέρι σε χέρι δεν ήταν πάντοτε η γνώση, ήταν συχνά η φύλαξη της γνώσης, η θήκη μαζί με το τελετουργικό της παράδοσής της, και τα δύο δεν είναι το ίδιο πράγμα. Μια θήκη μπορεί να ταξιδεύει αιώνες ολόκληρους άδεια, χωρίς κανείς να το προσέξει, αρκεί να είναι καλοδουλεμένη.

Για ένα διάστημα, πάντως, η αποκλειστικότητα ήταν πραγματική. Η γνώση βρισκόταν στα χέρια τους επειδή δεν υπήρχε αλλού να βρίσκεται. Το ενδιαφέρον συμβαίνει τον δέκατο έβδομο αιώνα, όταν μια παρέα φυσικών φιλοσόφων στην Αγγλία αρχίζει να συναντιέται σε αυτό που οι ίδιοι ονόμασαν Αόρατο Κολλέγιο, πρόδρομο της Βασιλικής Εταιρείας, και λίγα χρόνια αργότερα το Παρίσι αποκτά τη δική του Ακαδημία των Επιστημών. Εκεί ακριβώς αρχίζει η πορεία της επιστήμης έξω από τους κόλπους της μεταφυσικής, και προσέξτε τη λεπτομέρεια που η σχολική αφήγηση αποσιωπά με επιμέλεια: ότι αυτοί οι άνθρωποι δεν ήταν εχθροί του εσωτερισμού, ήταν παιδιά του. Ο Ρόμπερτ Μπόιλ, πατέρας της χημείας, δούλευε με πάθος πάνω στη μεταστοιχείωση των μετάλλων. Ο Νεύτων άφησε πίσω του περισσότερες σελίδες αλχημείας και θεολογίας παρά φυσικής, και όταν τα χαρτιά του βγήκαν σε δημοπρασία τον εικοστό αιώνα, ο οικονομολόγος Κέινς τα αγόρασε, τα διάβασε και έγραψε τη φράση που έμελλε να ντροπιάσει γενιές σχολικών εγχειριδίων: ότι ο Νεύτων δεν ήταν ο πρώτος άνθρωπος της εποχής της λογικής, ήταν ο τελευταίος από τους μάγους. Η επιστήμη δεν εισέβαλε στη μεταφυσική από έξω. Βγήκε από μέσα της, φορώντας ακόμα τα ρούχα της μητέρας της.
Η ίδια η λέξη το ομολογεί. Μεταφυσική σημαίνει εκεί όπου δεν έχει φτάσει ακόμα η Φυσική, και αυτό δεν είναι μειωτικό για καμία από τις δύο. Η μία ανοίγει το μονοπάτι με το χέρι, η άλλη έρχεται από πίσω, το καθαρίζει, το πλαταίνει, το ασφαλτοστρώνει. Ο Ζωρζ Λεμέτρ, καθολικός ιερέας, πρότεινε την ιδέα ενός αρχέγονου ατόμου από το οποίο ξεκίνησε το σύμπαν, και ο Φρεντ Χόιλ τον χλεύασε δημόσια ονομάζοντάς τη «απλή θεολογία». Σήμερα την ίδια ιδέα τη διδάσκουν στο λύκειο ως Μεγάλη Έκπληξη. Η μεταφυσική πρόταση της μιας γενιάς γίνεται το σχολικό εγχειρίδιο της επόμενης, και το αντίστροφο δεν έχει συμβεί ποτέ.

Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι γιατί προχώρησε η επιστήμη. Είναι γιατί σταμάτησαν να τρέχουν οι φύλακες. Κάθε φορά που η Φυσική κατακτούσε έδαφος, οι στοές είχαν δύο επιλογές, να μετακομίσουν πιο μπροστά ή να μείνουν να φυλάνε ένα οικόπεδο που είχε ήδη οικοδομηθεί από άλλους. Επέλεξαν, κατά κανόνα, το δεύτερο. Κράτησαν τα σύμβολα αφού το νόημα είχε μεταναστεύσει, και συνέχισαν να τελούν με ευλάβεια μυήσεις σε αλήθειες που στο μεταξύ είχαν γίνει κεφάλαια βιολογίας. Η σκυταλοδρομία δεν σταμάτησε επειδή τελείωσε ο δρόμος. Σταμάτησε επειδή ο δρομέας προτίμησε να ποζάρει κρατώντας τη σκυτάλη ψηλά, για τις φωτογραφίες.
Έτσι φτάνουμε στο σήμερα, όπου η Μεταφυσική δεν έχει πλέον κανέναν επίσημο φορέα. Καμία στοά, καμία αδελφότητα, κανένα πανεπιστημιακό τμήμα δεν εκδίδει πιστοποιητικό. Ακούγεται σαν πτώχευση και είναι το ακριβώς αντίθετο, γιατί ο τελευταίος δρομέας δεν πέταξε τη σκυτάλη στο χώμα παραιτημένος. Την άφησε ανοιχτή σε όποιον μπορεί να την πάρει. Το κριτήριο έπαψε να είναι η ένταξη και έγινε η ικανότητα, η ικανότητα να επικοινωνείς με την ανώτερη συνειδητότητα και να διακρίνεις τη νομοτέλεια της δημιουργίας, εκείνη τη συνέπεια που διατρέχει τα πάντα και δεν κάνει εξαιρέσεις για χάρη κανενός, ούτε καν για χάρη όσων φορούν ακόμα την περισκελίδα και το βαθμό.

Δεν έμεινε, εξάλλου, μόνη η μεταφυσική στο σκοτάδι. Η επιστήμη στέκεται σήμερα σε σύνορα που η ίδια ομολογεί ότι δεν περνά. Το ενενήντα πέντε τοις εκατό του σύμπαντος ονομάζεται σκοτεινή ύλη και σκοτεινή ενέργεια, δηλαδή ονομάζεται σκοτεινό επειδή δεν έχουμε ιδέα τι είναι. Το «δύσκολο πρόβλημα» της συνείδησης, όπως το ονόμασε ο φιλόσοφος Τσάλμερς, παραμένει άθικτο, καθώς καμία περιγραφή νευρωνικής δραστηριότητας δεν εξηγεί γιατί αυτή η δραστηριότητα συνοδεύεται από βίωμα και δεν συμβαίνει απλώς στο σκοτάδι, σαν ρολόι που χτυπά χωρίς κανέναν να το ακούει. Το πρόβλημα της μέτρησης στην κβαντομηχανική είναι ακόμα εκεί, υπομονετικό και ενοχλητικό. Η Φυσική έφτασε στην άκρη του δικού της χάρτη και αντικρίζει τον ίδιο ωκεανό που αντίκριζε ο ερμητισμός πριν από δύο χιλιάδες χρόνια. Απλώς τώρα διαθέτει καλύτερα όργανα για να μετρήσει πόσο βαθύς είναι, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μπορεί να πιάσει βυθό.
Βρισκόμαστε, πιθανότατα, στην κρισιμότερη καμπή της ιστορίας του ανθρώπινου πνεύματος, και όχι για τους λόγους που συνήθως προβάλλονται. Για πρώτη φορά η γνώση δεν φυλάσσεται από κανέναν, δεν κοστίζει όρκο, δεν απαιτεί σύσταση από κανέναν μεγάλο διδάσκαλο. Ο κίνδυνος άλλαξε φύση, δεν είναι πια η μυστικότητα, είναι ο θόρυβος. Ποτέ δεν κυκλοφόρησε τόσο εσωτερικό υλικό και ποτέ δεν ασκήθηκε τόσο λίγος πραγματικός εσωτερισμός. Οι στοές αντικαταστάθηκαν από πλατφόρμες, οι μύστες από αλγορίθμους συστάσεων, και ο βαθμός μύησης μετριέται πλέον σε αποθηκευμένα βίντεο που κανείς δεν ξαναείδε ποτέ.
Ό,τι ακολουθεί, λοιπόν, δεν πρόκειται να γραφτεί από κανέναν θεσμό. Θα γραφτεί από ανθρώπους που δεν θα το ονομάσουν καν μύηση, ανθρώπους που στη σιωπή τους αφήνουν τη Θεία Σπίθα να πάρει επιτέλους τα ηνία και έπειτα επιστρέφουν στην καθημερινότητά τους χωρίς περιδέραια και χωρίς τίτλους να επιδείξουν σε κανέναν. Δεν θα υπάρξει τελετή. Δεν θα υπάρξει μάρτυρας. Δεν θα υπάρξει πιστοποίηση. Θα υπάρξει μόνο η διαφορά ανάμεσα σε κάποιον που είδε πραγματικά και σε κάποιον που απλώς διάβασε ότι κάποιος άλλος είδε.

Αυτός ο δεύτερος τόμος αρχίζει εδώ, χωρίς κληρονόμο και χωρίς διάδοχο σχήμα, όπως ακριβώς του αρμόζει σε μια πραγματεία που δεν φιλοδοξεί να ιδρύσει τίποτα. Η σκυτάλη είναι στο χώμα, μπροστά σου, και δεν πρόκειται να σε φωνάξει κανείς να τη σηκώσεις.