Υπάρχουν τρεις κατηγορίες ονείρων. Αυτό δεν είναι ποιητική κατηγοριοποίηση, είναι λειτουργική. Η πρώτη κατηγορία είναι τα όνειρα που δημιουργεί η καθημερινή ανησυχία, ο υπολογισμός, η τριβή με τα ζητήματα που κουβαλάμε, ξύπνιοι και κοιμισμένοι, εξίσου αναποτελεσματικά. Η δεύτερη κατηγορία είναι τα όνειρα που εξυπηρετούν βιολογική λειτουργία, εσωτερικές ρυθμίσεις του σώματος, διαχείριση ενέργειας, επεξεργασία συναισθηματικής φόρτισης. Η τρίτη είναι αυτά που κανείς δεν ξέρει πώς να εξηγήσει με ακρίβεια, τα αποκαλυπτικά. Αυτά που αναγνωρίζεις αμέσως. Για αυτά αξίζει να μιλήσουμε.
Ο εγκέφαλος κατά τον ύπνο δεν ησυχάζει. Αυτό είναι ένα από τα πιο παρεξηγημένα πράγματα που ξέρουμε για τον εαυτό μας. Κατά τη φάση REM, που πήρε το όνομά της από τις γρήγορες κινήσεις των ματιών, ο εγκέφαλος παρουσιάζει επίπεδα δραστηριότητας συγκρίσιμα με την εγρήγορση, πολλές φορές εντονότερα. Ο προμετωπιαίος φλοιός, η έδρα της κριτικής σκέψης και του λογικού ελέγχου, μειώνει δραστικά τη λειτουργία του. Το λιμβικό σύστημα, το συναισθηματικό κέντρο, αναλαμβάνει. Η επίκτητη λογική υποχωρεί. Αναδύεται κάτι παλαιότερο.

Εδώ αρχίζει το ενδιαφέρον. Η νευροεπιστήμη μπορεί να περιγράψει ακριβώς τι συμβαίνει κατά τον ύπνο σε επίπεδο νευρωνικής δραστηριότητας. Η δόξα αυτής της επιστήμης είναι αναμφισβήτητη. Το πρόβλημά της είναι εξίσου αναμφισβήτητο, ξέρει πώς, αλλά αδυνατεί να απαντήσει στο γιατί. Γιατί ορισμένα όνειρα μεταφέρουν πληροφορίες που δεν προέρχονται από καμία βιολογική επεξεργασία; Γιατί κάποια ξυπνούν τον άνθρωπο με ένα αίσθημα που δεν μοιάζει με καμία απόδειξη της καθημερινής εμπειρίας; Και γιατί, χωρίς εξαίρεση, αυτά τα όνειρα αναγνωρίζονται αμέσως ως διαφορετικά;
Ο Freud θεώρησε το όνειρο ως βασιλική οδό προς το ασυνείδητο. Είχε δίκιο ως προς ένα μέρος, το ασυνείδητο μιλά. Το λάθος του ήταν ότι σταμάτησε εκεί. Θεωρητικοποίησε, κατηγοριοποίησε, ανέλυσε, και στο τέλος παρήγαγε μια μεγαλοφυή, αλλά σε τελική ανάλυση ατελή, χαρτογράφηση. Γιατί το ασυνείδητο είναι μόνο ένα επίπεδο. Πέρα από αυτό υπάρχει αυτό που ορισμένοι αποκαλούν υπερσυνείδηση. Και η υπερσυνείδηση δεν ενδιαφέρεται για το τι τρώτε πριν κοιμηθείτε.

Τα όνειρα της πρώτης κατηγορίας, τα καθημερινά, είναι ακριβώς αυτό, ο εγκέφαλος που επεξεργάζεται, ταξινομεί, επιλύει εκκρεμότητες. Η νευροεπιστήμη τα εξηγεί πλήρως. Οι σύνοδοι ύπνου, η εναλλαγή φάσεων, η σταθεροποίηση μνήμης, η συναισθηματική ρύθμιση. Η έρευνα του Matthew Walker, ειδικού στη νευροεπιστήμη του ύπνου, δείχνει ότι αυτά τα όνειρα είναι ο τρόπος που ο εγκέφαλος αρχειοθετεί, και αυτό το κάνει απρόσκοπτα, χωρίς να σε ρωτήσει. Δεν χρειάζονται ερμηνεία, χρειάζονται ύπνο.
Τα αποκαλυπτικά, όμως, είναι άλλο ζήτημα. Αναγνωρίζονται με τρόπο που δεν επιδέχεται αμφισβήτηση. Η ένταση διαφέρει, η παρουσία διαφέρει, η αίσθηση που αφήνουν στο ξύπνημα δεν ξεθωριάζει μέσα σε λίγα λεπτά, όπως το συνηθισμένο όνειρο. Οι χρωματισμοί είναι εντονότεροι, η αντίληψη πιο καθαρή, και συχνά έρχεται μαζί τους μια γνώση που δεν υπήρχε πριν. Δεν είναι τυχαία ονειροπόληση.
Ο Καρλ Γιουνγκ, ο οποίος έφερε τη μελέτη του ονείρου σε βάθος που ο Freud αρνήθηκε να κοιτάξει, μίλησε για την ύπαρξη συλλογικών αρχέτυπων που εκδηλώνονται μέσα από τον ύπνο. Αν αυτό σου φαίνεται επίκαιρο, είναι επειδή η σύγχρονη μεταφυσική έχει ήδη θέσει αυτά τα αρχέτυπα σε σαφές εννοιολογικό πλαίσιο. Τα αρχέτυπα δεν είναι μύθοι, είναι τα blueprints της δημιουργίας, οι νόμοι που εγκαταστάθηκαν στο επίπεδο της Υπερουσίας και μεταφέρθηκαν στην Ουσία ως το σχέδιο από το οποίο ξεπήδησε κάθε έκφραση ζωής.
Ο εγκέφαλος, κατά τον ύπνο, χαλαρώνει τον έλεγχο που ο λογικός νους επιβάλλει κατά την εγρήγορση. Η αυστηρή ιεραρχία, ο φύλακας που αποφαίνεται για το τι είναι λογικό και τι όχι, αποσύρεται. Και σε εκείνη την ανοιχτή κατάσταση, κάτι άλλο μπορεί να μπει. Όχι μέσα από μυστικισμό, αλλά μέσα από τη λογική της αναλογίας που διέπει τη δημιουργία, αυτό που είναι ανώτερο εκδηλώνεται όταν το κατώτερο σωπαίνει. Η Θεία Σπίθα, αυτό το κομμάτι της Υπερουσίας που φέρουμε εντός μας, δεν μπορεί να ακουστεί στον θόρυβο της καθημερινότητας. Χρειάζεται σιωπή, και ο βαθύς ύπνος είναι ίσως η πιο ριζική σιωπή που γνωρίζει ο άνθρωπος.

Εδώ η σύγχρονη μεταφυσική επεμβαίνει με ακρίβεια, τα αποκαλυπτικά όνειρα δεν είναι παραισθήσεις, δεν είναι επεξεργασία, δεν είναι σύμβολα που χρειάζονται αποκρυπτογράφηση. Είναι αναφορές. Η Σπίθα μιλάει όταν η βιολογία ησυχάζει. Μεταφέρει αυτό που χρειάζεσαι να γνωρίσεις, με μορφή που η ξυπνητή λογική σου δεν θα δεχόταν, γιατί η λογική σου έχει κατασκευαστεί για το επίπεδο της ύλης και δεν έχει γλώσσα για το ανώτερο.
Πώς τα αναγνωρίζεις; Με αμεσότητα. Δεν χρειάζεσαι ερμηνεία, χρειάζεσαι τον χρόνο να κάτσεις ακίνητος για λίγα λεπτά μετά το ξύπνημα, πριν επανακτήσει ο λογικός νους τον έλεγχο και αρχίσει να τα βάζει σε κατηγορίες. Το αποκαλυπτικό όνειρο αφήνει πίσω του ένα αίσθημα αληθινό, αναλλοίωτο, κάποτε άβολο και κάποτε χαρακτηριστικό. Δεν λησμονείται. Και δεν χρειάζεσαι ειδικό να σου πει τι σήμαινε. Αν χρειάζεσαι ειδικό, δεν ήταν αποκαλυπτικό.

Η σχέση ανάμεσα στα αποκαλυπτικά όνειρα και στη σύγχρονη μεταφυσική κατανόηση είναι διπλή. Πρώτον, τα αποκαλυπτικά όνειρα επιβεβαιώνουν αυτό που η μεταφυσική υποστηρίζει, ότι η ανθρώπινη συνείδηση δεν εξαντλείται στο βιολογικό, ότι υπάρχει ένα επίπεδο γνώσης πέρα από την αισθητηριακή εμπειρία, ότι η Θεία Σπίθα δεν είναι μεταφορά αλλά λειτουργία. Δεύτερον, θέτουν την προσωπική ευθύνη στο κέντρο, κανείς δεν μπορεί να σου ερμηνεύσει αυτό που μεταφέρει η Σπίθα σου. Εκεί δεν υπάρχουν μεσάζοντες.
Η νύχτα δεν είναι κενό. Είναι ο χρόνος κατά τον οποίο το ανθρώπινο ον αποχωρίζεται προσωρινά από τον φύλακα που επιβάλλει τη λογική της ύλης, και τα ανώτερα επίπεδα βρίσκουν πρόσβαση. Ο εγκέφαλος δεν δημιουργεί αυτές τις εμπειρίες, τις φιλοξενεί, ακριβώς όπως το πρίσμα δεν παράγει το φως, το αφήνει να περνά. Αυτό που βλέπεις στα αποκαλυπτικά όνειρα δεν ήρθε από σένα. Ήρθε από αυτό που εσύ, σε βαθύτερο επίπεδο, είσαι.