Η Θάλασσα δεν είναι μπλε, ούτε ο ουρανός. Τα δάση δεν είναι πράσινα, ούτε ο ήλιος χρυσός. Η σελήνη δεν είναι ασημένια, και το λυκόφως δεν έχει χρώματα παλ. Όλα αυτά τα βλέπει μόνο ο ανθρώπινος εγκέφαλος του πλάσματος που αναπτύχτηκε από το τίποτα στον πλανήτη Γη. Το συμπέρασμα είναι ένα.
Δεν υπάρχουν χρώματα. Υπάρχουν μήκη κύματος, και υπάρχει ένας εγκέφαλος που τα μεταφράζει σε κόκκινο ή σε μπλε, χωρίς το κόκκινο να βρίσκεται πουθενά έξω από εμάς. Το ίδιο ισχύει για τον ήχο, ο οποίος δεν είναι παρά διακυμάνσεις της πίεσης του αέρα, ώσπου ο κοχλίας να τις αναλύσει κατά συχνότητα και να τις παραδώσει στον φλοιό ως μουσική ή ως ουρλιαχτό. Ένας αλλιώτικα κατασκευασμένος εγκέφαλος θα παρήγαγε διαφορετικό κόσμο από τα ίδια ακριβώς δεδομένα, και φοβάμαι πως αυτό δεν αφορά μόνο τις αισθήσεις.
Αν το πάρουμε στα σοβαρά, κάτι που οφείλουμε, τότε αυτό που ονομάζουμε πραγματικότητα είναι μετάφραση. Δεν είναι ψέμα γιατί οι μεταφράσεις δεν είναι ψέματα, είναι όμως πάντοτε περιορισμένες και φέρουν αναπόφευκτα τη σφραγίδα του μεταφραστή. Η φυσική το επιβεβαιώνει με τον πιο πεζό τρόπο, περιγράφοντας την ύλη ως πεδία σε διέγερση, ως ταλαντώσεις που έχουν σταθεροποιηθεί αρκετά ώστε να μοιάζουν με πράγματα. Το τραπέζι είναι στέρεο επειδή έτσι το χρειάζεται το σώμα μας, όχι επειδή έτσι είναι.
Ας κάνουμε λοιπόν το πείραμα μέχρι το τέλος του. Αν υπήρχε μια οντότητα χωρίς μάτια, χωρίς αυτιά, χωρίς δέρμα, ικανή να συλλαμβάνει μόνο συχνότητες, τι θα αντιλαμβανόταν κοιτάζοντας προς τα εδώ; Όχι ανθρώπους, όχι πόλεις, όχι ιστορία. Η κοντινότερη εικόνα που μπορώ να σχηματίσω είναι ενός ποικιλότροπου παλλόμενου συνόλου, μιας απέραντης επιφάνειας που δονείται σε αναρίθμητες εντάσεις ταυτόχρονα, όπου τίποτα δεν έχει περίγραμμα και όλα έχουν τόνο.
Εδώ γεννιέται το ερώτημα που με απασχολεί, και είναι το μόνο που θα με απασχολήσει σε αυτές τις σελίδες. Μέσα σε ένα τέτοιο σύνολο, πού ακριβώς βρίσκεται η διαφοροποίηση που οφείλεται στη δράση ενός ανθρώπου; Αν αφαιρέσουμε τα πρόσωπα, τα ονόματα, τα έργα και τα κτίσματα, όλα δηλαδή όσα υπάρχουν μόνο επειδή τα μεταφράζει ένας ανθρώπινος εγκέφαλος, τι μένει από μια ολόκληρη ζωή που να είναι ορατό σε εκείνο το επίπεδο;
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι η επίδραση με τη μηχανική έννοια, γιατί εκεί δεν υπάρχει μηχανική. Οι μαγνητικές γραμμές ενός πυρήνα δεν τέμνονται ποτέ με τις γραμμές ενός άλλου, το ένα πεδίο δεν παραβιάζει το γειτονικό, αναδιατάσσεται μαζί του. Ό,τι συμβαίνει ανάμεσα σε δύο δονούμενα συστήματα δεν συμβαίνει με σύγκρουση, συμβαίνει με συντονισμό.
Και ο συντονισμός έχει έναν κανόνα που αξίζει να προσεχθεί. Δύο χορδές κουρδισμένες στην ίδια συχνότητα δεν χρειάζεται να αγγιχτούν, αρκεί να ηχήσει η μία και η δεύτερη αρχίζει να δονείται μόνη της, χωρίς κανείς να την πλησιάσει. Το φαινόμενο δεν απαιτεί ένταση, απαιτεί ακρίβεια. Μια ασθενής δόνηση στη σωστή συχνότητα κάνει περισσότερα από μια ισχυρή δόνηση στη λάθος, και μια χορδή ξεκούρδιστη κατά ελάχιστο δεν ενεργοποιεί απολύτως τίποτα, όσο δυνατά κι αν παιχτεί. Οι μηχανικοί το γνωρίζουν αυτό καλύτερα από τους μουσικούς, γι’ αυτό και οι στρατιωτικές μονάδες διατάσσονται να σπάνε το βήμα τους όταν διασχίζουν γέφυρα. Δεν φοβούνται το βάρος, γιατί το βάρος το αντέχει η κατασκευή. Φοβούνται τη συχνότητα, γιατί ένας ρυθμός που συμπίπτει με την ιδιοσυχνότητα του υλικού μπορεί να κάνει αυτό που δεν κάνουν τόνοι φορτίου.
Αυτό αλλάζει ολόκληρη την κλίμακα του ερωτήματος. Μετρημένη με τα μεγέθη του σύμπαντος, η δράση ενός ανθρώπου είναι μηδαμινή, και όσοι επιμένουν να τη μετρούν έτσι καταλήγουν πάντοτε στο ίδιο συμπέρασμα, ότι τίποτα δεν έχει σημασία. Αν όμως το κριτήριο δεν είναι η ένταση αλλά η ακρίβεια, τότε το συμπέρασμα καταρρέει. Μια ολόκληρη ζωή μπορεί να είναι μια μικρή δόνηση που ενεργοποιεί την αρμονική της σε ένα επίπεδο το οποίο δεν αγγίζει ποτέ και δεν πρόκειται ποτέ να δει.
Μήπως αυτό είναι τελικά η δημιουργία; Όχι κατασκευή, όχι σχέδιο που εκτελείται από κάποιον τεχνίτη πάνω σε αδρανές υλικό, αλλά μια αλυσίδα συντονισμών, όπου κάθε επίπεδο ταλαντώνει το επόμενο επειδή βρήκε την ακριβή συχνότητα που του αντιστοιχεί. Το Ένα δεν κατασκεύασε τον κόσμο, εκφράστηκε, και κάθε βαθμίδα αυτής της έκφρασης παρήγαγε την επόμενη με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Αν η εικόνα αυτή είναι σωστή, τότε η ανθρώπινη ζωή δεν προσθέτει ύλη στη δημιουργία, προσθέτει τόνο.
Και εδώ τα πράγματα γίνονται προσωπικά. Έχω επιμείνει ότι το ΕΓΩ ΕΙΜΙ δεν είναι βιογραφία, δεν είναι τα επιτεύγματα, δεν είναι η συσσωρευμένη γνώση. Μπορώ τώρα να το διατυπώσω με μεγαλύτερη ακρίβεια. Το ΕΓΩ ΕΙΜΙ είναι ο προσωπικός τόνος, η μοναδική συχνότητα που έχει παραχθεί από τη συνολική τριβή μιας ύπαρξης με τον κόσμο, από όσα άντεξε, όσα αρνήθηκε, όσα αγάπησε και όσα δεν πρόδωσε. Δεν είναι πληροφορία που μεταφέρεται, είναι δόνηση που έχει καθαριστεί αρκετά ώστε να μπορεί να ταλαντώσει κάτι ανώτερο από τον εαυτό της.
Αυτός είναι και ο λόγος που ο Θείος Σπινθήρας δεν σβήνει με τον εγκέφαλο. Ο εγκέφαλος είναι ο μεταφραστής, και οι μεταφραστές φθείρονται. Ο τόνος όμως δεν αποθηκεύεται σε συνάψεις, παράγεται από αυτόν που τις χρησιμοποίησε, και επιστρέφει στην Πνευματική Συλλογικότητα ως το μόνο πράγμα που εκείνη δεν μπορούσε να παραγάγει μόνη της, η ακριβής γεύση του τι σημαίνει να είσαι ένα χωριστό, οριοθετημένο ον μέσα στην πυκνότητα.
Μένει το πιο δύσκολο, που είναι επίσης το πιο πρακτικό. Πώς κουρδίζεται ένας τόνος; Όχι με δηλώσεις, όχι με πεποιθήσεις, όχι με την επανάληψη φράσεων που ακούγονται πνευματικές. Ο τόνος κουρδίζεται με τη σύμπτωση ανάμεσα σε αυτό που λες και σε αυτό που είσαι, και ξεκουρδίζεται με κάθε απόσταση ανάμεσα στα δύο. Η απόσταση αυτή δεν είναι ηθικό σφάλμα, είναι ακουστικό. Παράγει φασαρία, και η φασαρία έχει την ιδιότητα να καλύπτει τα πάντα χωρίς να συντονίζει τίποτα.
Ας ονομάσουμε λοιπόν τα στοιχεία που την παράγουν, γιατί όσο μένουν ανώνυμα δεν αποβάλλονται. Είναι οι απόψεις που υιοθετήσαμε χωρίς να τις ελέγξουμε ποτέ, επειδή τις είχε ο κύκλος μας και το κόστος της διαφωνίας ήταν μεγαλύτερο από το κόστος της συμφωνίας. Είναι οι ρόλοι που δεχτήκαμε επειδή μας βόλεψαν, ο σοβαρός, ο ανεκτικός, ο δυνατός της οικογένειας, ο άνθρωπος που δεν κουράζεται ποτέ. Είναι οι αρετές που επιδεικνύουμε χωρίς να τις έχουμε πληρώσει με τίποτα, και είναι πάνω από όλα η φιλοδοξία να φαίνεται κανείς αυτό που δεν είναι, η οποία δεν είναι απλώς ανέντιμη, είναι λειτουργικά καταστροφική.
Το πρόβλημα με αυτά τα στοιχεία δεν είναι ότι είναι ψεύτικα με την ηθική έννοια του όρου. Είναι ότι το καθένα δονείται στη συχνότητα εκείνου από τον οποίο το δανειστήκαμε. Μια προσωπικότητα φτιαγμένη από δανεικά μέρη είναι ένα σύνολο συχνοτήτων χωρίς κοινή θεμελιώδη συχνότητα, και η ακουστική γνωρίζει πολύ καλά τι παράγει ένα τέτοιο σύνολο. Δεν παράγει συγχορδία, παράγει φασαρία. Στις χειρότερες περιπτώσεις παράγει κάτι ακόμα πιο ανησυχητικό, την καταστροφική συμβολή, όπου δύο κύματα σε αντίθεση φάσης αλληλοακυρώνονται και αφήνουν πίσω τους σιωπή. Ο άνθρωπος που κουβαλά μέσα του δύο αντικρουόμενες ταυτότητες δεν είναι διπλός, είναι άηχος.
Εδώ βρίσκεται και η πραγματική δυσκολία, γιατί τη δική μας φασαρία δεν την ακούμε. Η νευροεπιστήμη το περιγράφει ως εξοικείωση, ο εγκέφαλος παύει να καταγράφει ένα ερέθισμα που παραμένει σταθερό, γι’ αυτό δεν αισθανόμαστε τα ρούχα μας και δεν ακούμε το ψυγείο παρά μόνο τη στιγμή που σταματά. Ό,τι μας συνοδεύει από παιδί γίνεται αόρατο ακριβώς επειδή δεν έλειψε ποτέ. Έτσι οι δανεικές απόψεις δεν μας φαίνονται δανεικές, μας φαίνονται προφανείς, και οι ρόλοι δεν μας φαίνονται ρόλοι, μας φαίνονται χαρακτήρας. Ο μόνος τρόπος να ακούσει κανείς αυτό που δεν διακόπτεται ποτέ είναι να το διακόψει, και γι’ αυτό κάθε σοβαρή παράδοση ζήτησε κάποια στιγμή απόσυρση, σιωπή, διακοπή της τροφοδοσίας.
Το κριτήριο της αποβολής δεν είναι λοιπόν ηθικό, και όποιος το κάνει ηθικό απλώς αλλάζει μάσκα. Το ερώτημα δεν είναι αν ένα στοιχείο είναι καλό ή κακό, είναι αν σου ανήκει. Ένα σκληρό κομμάτι του εαυτού σου που το κέρδισες με τριβή δονείται καθαρά και μπορεί να εξημερωθεί, ενώ μια ευγένεια που φοράς για να σε συμπαθούν παράγει φασαρία, όσο καλά κι αν σου πηγαίνει. Η άψογη εξωτερική εικόνα δεν εγγυάται απολύτως τίποτα, γιατί η κρυστάλλωση δεν αναγνωρίζει τρόπους, αναγνωρίζει προέλευση. Γι’ αυτό ο φρουρός της πύλης, όπως τον περιέγραψα αλλού, δεν εξετάζει ποτέ τις λέξεις. Δεν έχει κανέναν λόγο να τις εξετάσει, ακούει τη συχνότητα που τις εκφέρει.
Η αποβολή αυτή έχει τίμημα και οφείλω να το πω καθαρά, γιατί όσοι το αποσιωπούν πουλάνε παρηγοριά. Κάθε στοιχείο που φεύγει, κάποιος θα το ζητήσει πίσω. Οι άνθρωποι γύρω μας έχουν κουρδιστεί στη φασαρία μας και τη θεωρούν πρόσωπό μας, οπότε η καθαρή δόνηση θα ακουστεί στην αρχή ως ψυχρότητα, ως αγένεια, ως αλλαγή προς το χειρότερο. Δεν υπάρχει τρόπος να το αποφύγει κανείς αυτό, υπάρχει μόνο τρόπος να το αντέξει, και το αντέχεις όταν καταλάβεις ότι η εναλλακτική δεν είναι η αρμονία με τους άλλους, είναι η ισόβια εκπομπή σε συχνότητα που δεν σου ανήκει.
Δεν υπάρχει τεχνική για αυτό, και όποιος πουλάει τεχνική, πουλάει φασαρία. Υπάρχει μόνο η καθημερινή, ανιαρή, ασυμβίβαστη εργασία της αφαίρεσης, που δεν προσθέτει τίποτα και γι’ αυτό δεν ικανοποιεί κανέναν. Ό,τι απομένει όταν τελειώσει, δονείται καθαρά. Και μόνο αυτό δονείται καθαρά.
Ο κόσμος που βλέπουμε είναι μετάφραση. Ο κόσμος που παράγουμε είναι ήχος. Και το μόνο πράγμα που περνάει από τον έναν στον άλλο είναι το πόσο σωστά είμαστε κουρδισμένοι.
"Δεν σε ακούνε από όσα λες, σε ακούνε από τη συχνότητα που έχεις γίνει."
—ΠΑΝΟΣ ΣΑΚΕΛΗΣ
Μπορείτε πάντα να επικοινωνήσετε με τον Συγγραφέα. Συμπληρώστε την παρακάτω φόρμα και θα σας απαντήσουμε το συντομότερο δυνατό.